تحریم‌ها به بن‌بست خورد؛ گزینه بعدی ترامپ کدام است؟

                                     
«تداوم روابط تجاری ایران و چین و ناکامی فشارهای اقتصادی در تغییر محاسبات تهران، محدودیت راهبرد تحریمی دولت آمریکا را آشکار کرده است؛ وضعیتی که هم‌زمان با بررسی احتمال حملات نظامی مجدد از سوی واشنگتن، چشم‌انداز حل‌وفصل دیپلماتیک منازعه را پیچیده‌تر می‌کند.»
ایثارآنلاین- فشارهای اقتصادی دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا تاکنون نتوانسته محاسبات راهبردی ایران را تغییر دهد و تهران را به پذیرش شرایط واشنگتن وادار کند.
«نیت سوانسون»، که در دولت دوم ترامپ به‌عنوان نماینده وزارت خارجه آمریکا در تیم مذاکره‌کننده این کشور درباره ایران فعالیت کرده است، گفت فشارهای اعمال‌شده تاکنون نتوانسته محاسبات راهبردی ایران را تغییر دهد.

وی با اشاره به تحولات هشت ماه گذشته و خسارت‌های واردشده به زیرساخت‌ها، توان نظامی و معیشت مردم ایران اظهار داشت: نشانه‌ای از تسلیم یا حتی تمایل به سازش دیده نمی‌شود بلکه رویکردی سخت‌گیرانه‌تر در حال شکل‌گیری است. به گفته او، ایران نه‌تنها برای مذاکره آمادگی بیشتری پیدا نکرده، بلکه انعطاف‌پذیری کمتری نیز نشان می‌دهد و ترجیح می‌دهد جنگ ادامه یابد تا اینکه به سازش تن دهد.

سوانسون با این ارزیابی نتیجه گرفت که راهبرد کنونی لزوما به نتیجه‌ای مطلوب از منظر راهبردی برای آمریکا منتهی نخواهد شد.

«الکس واتانکا»، پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه، گفت مدیریت محاصره برای مقام‌های ایرانی دشوارتر از مقابله با تحریم‌ها به‌تنهایی بوده است؛ زیرا این اقدام بخش بزرگی از تجارت ایران را مختل کرده است.

وی با بیان اینکه محاصره هزینه‌های بیشتری به اقتصاد ایران تحمیل می‌کند، افزود این فشار بر اقتصادی وارد می‌شود که پیش از این نیز در وضعیت نامساعدی قرار داشت. با این حال، به گفته او، نشانه‌ای از فروپاشی قریب‌الوقوع اقتصاد ایران دیده نمی‌شود.

تداوم روابط تجاری ایران و چین؛ محدودیتی برای تحریم‌های آمریکا

این گزارش، ادامه روابط تجاری ایران با چین را یکی دیگر از محدودیت‌های راهبرد تحریمی دولت ترامپ می‌داند؛ کشوری که انگیزه چندانی برای اجرای محدودیت‌های یک‌جانبه آمریکا ندارد. «فیلیپ لاک»، مدیر برنامه اقتصادی مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS)، گفت چین تحریم‌های آمریکا را اقداماتی یک‌جانبه و غیرقانونی می‌داند و ازاین‌رو تمایلی به تبعیت از آنها ندارد.

به گفته وی، تا زمانی که پکن با تحریم‌های واشنگتن همراهی نکند، ایران قادر خواهد بود نیازهای خود را تأمین کند و بخشی از درآمد مورد نیازش را از محل فروش نفت به دست آورد. لاک همچنین افزود تولیدکنندگان چینی می‌توانند بسیاری از کالاهای صنعتی و قطعات مورد نیاز ایران را برای بازسازی بخش‌های آسیب‌دیده تجهیزات نظامی و زیرساخت‌ها تأمین کنند.

ناکامی تحریم‌ها و محاصره در کشاندن ایران به میز مذاکره بر اساس شروط واشنگتن، احتمالاً یکی از دلایلی است که آمریکا را به بررسی حملات نظامی مجدد علیه ایران سوق داده است؛ اقدامی که گزارش‌هایی درباره بررسی آن از سوی واشنگتن منتشر شده است. با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که افزایش فشار لزوماً به عقب‌نشینی تهران منجر نمی‌شود.

«تام واریک»، پژوهشگر ارشد غیرمقیم شورای آتلانتیک، در این زمینه گفت حکومت ایران تلاش خواهد کرد فشارها را تحمل کند اما تسلیم نخواهد شد. وی افزود مشکل اینجاست که هر دو طرف می‌خواهند طرف مقابل شکست‌خورده جلوه کند. به گفته او، حل‌وفصل درگیری‌ها زمانی دشوارتر می‌شود که تنها راه پایان دادن به جنگ، تحقیر راهبردی طرف مقابل تلقی شود؛ چنین منازعاتی معمولاً بیش از حد معمول ادامه پیدا می‌کنند.
در مقابل، دولت آمریکا همچنان بر اثرگذاری راهبرد خود برای تحمیل هزینه‌های اقتصادی به ایران تأکید دارد. سخنگوی وزارت خزانه‌داری آمریکا به سمفور ادعا کرد که ایران از ۲۵ اوت، یک روز پس از آنچه این مقام «روز سرنوشت‌ساز اقتصادی» خواند، هیچ نفتی را روی کشتی‌ها بارگیری نکرده است. او همچنین با اشاره به کاهش ارزش ریال، افزایش شدید تورم و محدود شدن دسترسی ایران به ارز خارجی، ادعا کرد که برخی پروازها متوقف شده، شعب بانک‌های ایرانی تعطیل شده و تجارت نیز از حرکت بازمانده است.

ارزیابی‌های متفاوت نشان می‌دهد در حالی که دولت ترامپ بر تشدید فشار اقتصادی و محدود کردن منابع مالی ایران تأکید دارد، برخی کارشناسان معتقدند تداوم روابط تجاری تهران و پکن و نبود نشانه‌های فروپاشی قریب‌الوقوع اقتصاد ایران، ظرفیت تحریم‌ها برای تحمیل خواسته‌های واشنگتن را محدود می‌کند. در عین حال، هشدارها درباره دشوارتر شدن حل‌وفصل منازعه در صورت اصرار طرفین بر شکست راهبردی یکدیگر، بر پیچیدگی چشم‌انداز دیپلماسی و احتمال تشدید تنش‌ها می‌افزاید.